Wat te doen tegen telefonische oplichting?

Je telefoon gaat over. Je neemt op en krijgt een uiterst vriendelijke, professioneel klinkende medewerker van je bank aan de lijn. Hij of zij heeft verontrustend nieuws: “Er is op dit moment een verdachte transactie bezig op je rekening. Iemand probeert € 2.500 over te schrijven naar het buitenland. We moeten je rekening nú blokkeren om je geld veilig te stellen.”

In de paniek die volgt, doe je braaf wat de ‘bankmedewerker’ vraagt. Je opent je bank-app, geeft codes door of voert een testbetaling uit. Maar zodra je ophangt, zie je de harde realiteit: je bent niet gered, je bent zojuist opgelicht. Dit is Vishing.

Wat is vishing precies?

Vishing is een vorm van cybercriminaliteit waarbij oplichters de telefoon gebruiken om je persoonlijke, geheime of financiële gegevens te ontfutselen. Omdat je een echte stem hoort en direct moet reageren, slagen criminelen erin om een enorme psychologische druk op te bouwen.

De truc met het telefoonnummer (Spoofing)

Vaak staat er op het scherm van je smartphone daadwerkelijk de naam van je bank, of het exacte telefoonnummer van je lokale bankkantoor. Laat je hierdoor niet misleiden. Criminelen gebruiken speciale software waarmee ze elk gewenst telefoonnummer kunnen maskeren. Dit noemen we Caller ID spoofing.

De 3 meest voorkomende vishing-scenario’s

1. De “veiligheidsdienst” van de bank:
   De oplichter beweert dat je rekening gehackt is en dat je je geld direct moet overmaken naar een ‘kluisrekening’, ‘veiligheidsrekening’ of een nieuw rekeningnummer. Onthoud: een bank heeft géén kluisrekeningen.
2. De Microsoft- of tech-support beller:
   Iemand belt je op namens Microsoft of Apple om te melden dat er een virus op je computer staat. Ze willen dat je software downloadt waarmee ze je pc kunnen overnemen.
3. De overheidsinstantie (FOD Financiën / Politie):
   De beller doet zich voor als een inspecteur van de belastingen of de politie. Er zou een achterstallige boete openstaan of er is beslag gelegd op je identiteit, en je moet direct betalen om arrestatie te voorkomen.

Hoe ontmasker je een vishing-beller?

Hoewel de stemmen aan de telefoon uiterst overtuigend klinken, kun je ze aan deze signalen direct herkennen:

• Ze vragen naar geheime codes:
  Je bank, de overheid of de politie zal je nooit via de telefoon vragen naar je pincode, je wachtwoorden, of de codes die op het scherm van je bankkaartlezer (Digipass) verschijnen.
• Er is extreme haast bij:
  Oplichters willen niet dat je nadenkt of de tijd neemt om de situatie te controleren. Als de beller zegt dat je nú moet handelen omdat je anders al je geld kwijt bent, moeten alle alarmbellen gaan rinkelen.
• Ze vragen je om geld over te boeken:
  Geen enkele legitieme instantie zal je via de telefoon vragen om geld over te maken naar een andere rekening om het ‘veilig te stellen’.

Hoe bescherm je jezelf tegen vishing?

• Hang direct op:
  Vertrouw je het telefoontje niet, of voelt het ongemakkelijk? Hang simpelweg op. Dat is niet onbeleefd, het is zelfbescherming.
• Bel zelf terug via het officiële nummer:
  Wil je controleren of de bank je écht zocht? Zoek het officiële telefoonnummer van je bank op (bijvoorbeeld op de achterkant van je bankkaart of via hun officiële website). Typ het nummer handmatig in en bel hen zelf op.
• Geef NOOIT codes door:
  De codes van je bankkaartlezer of je itsme-app zijn strikt persoonlijk. Geef ze aan niemand door via de telefoon, ook niet aan een “bankdirecteur”.

In de val getrapt? Dit is je noodplan

Heb je tijdens een telefoongesprek codes doorgegeven of geld overgemaakt? Kom direct in actie:

1. Bel ONMIDDELLIJK Card Stop:
   Bel direct naar Card Stop op het nummer 078 170 170 om je bankkaarten wereldwijd te laten blokkeren.
2. Contacteer de noodlijn van je bank:
   Bel meteen daarna naar de specifieke fraudelijn van je eigen bank. Vraag hen om je accounts te bevriezen en de frauduleuze transacties onmiddellijk te blokkeren.
3. Blokkeer je itsme-account (indien van toepassing):
   Heb je codes van itsme doorgegeven? Ga naar de website van itsme en blokkeer direct je account om te voorkomen dat de daders onder jouw naam handelingen verrichten.
4. Doe aangifte bij de politie:
   Stap zo snel mogelijk naar de lokale politie. Neem het telefoonnummer van de beller mee, de exacte tijdstippen van de oproepen en screenshots van de frauduleuze transacties uit je bank-app.