Wanneer de “baas” dringend om geld vraagt

Voor cybercriminelen is een bedrijf herstructureren via sociale media kinderspel. Via LinkedIn of de bedrijfswebsite achterhalen ze in een handomdraai wie de CEO, de CFO en de directiesecretaresse zijn. Omdat e-mailadressen binnen een organisatie bijna altijd een vast stramien volgen (zoals voornaam.familienaam@bedrijf.be), hebben de daders alle puzzelstukjes snel in handen.

Casestudy: hoe een gerichte aanval werkt.

Het scenario in de praktijk:

• De voorbereiding: Via sociale media ziet een oplichter dat de CEO (Jan) op een meerdaags congres in het buitenland zit.
• De valstrik: De oplichter vervalst het e-mailadres van Jan (spoofing) en stuurt een dringende mail naar de secretaresse (Nancy):
  “Nancy, ik heb net een cruciale deal gesloten hier op het congres. Martine (de CFO) is al op de hoogte, maar het is extreem dringend: geef de boekhouding opdracht om onmiddellijk € 50.000 over te schrijven naar rekeningnummer XXXX met vermelding YYYY. Ik ben telefonisch slecht bereikbaar.”
• De fout: Omdat het bedrijf wel vaker grote buitenlandse overschrijvingen doet en de mail van ‘de baas’ komt, voert de boekhouding de transactie uit. Pas dagen later, als de echte CEO terugkeert, ontdekt men de fraude. Het geld is dan al lang weggesluisd.

Hoe beschermt u uw organisatie tegen CEO-fraude?

• Dubbelcheck nieuwe rekeningnummers: Introduceer een vaste procedure in de boekhouding. Sla rekeningnummers van vaste leveranciers veilig op. Wordt er gevraagd te storten naar een nieuw of gewijzigd rekeningnummer? Verifieer dit altijd.
• Gebruik nooit de ‘Beantwoorden’ (Reply) knop: Twijfel je over een e-mail van een directielid of leverancier? Klik niet op beantwoorden. Typ het e-mailadres handmatig in of start een nieuwe chat via een intern communicatiekanaal (zoals Teams of Signal) om bevestiging te vragen.
• Verifieer via een ander kanaal: Belt een leverancier of sturen ze een mail dat hun bankrekening plotseling is gewijzigd? Bel hen op via het telefoonnummer dat op hun officiële website of eerdere contracten staat, nooit via het nummer in de verdachte mail.

Direct actieplan bij oplichting

Is je bedrijf toch in de val getrapt? Elke minuut telt om de transactie te stoppen.

1. Contacteer ONMIDDELLIJK de bank:
   Bel direct de bankinstelling van je bedrijf. Vraag met spoed om de transactie te blokkeren en de ontvangende frauduleuze rekening te laten bevriezen. In veel gevallen kan de bank het geld nog tijdig intercepteren.
2. Schakel de IT-dienst in:
   Vraag je IT-afdeling of externe IT-partner om direct de volledige e-mailheaders van de frauduleuze mail te extraheren en digitaal te bewaren. Dit is cruciaal technisch bewijsmateriaal.
3. Doe direct aangifte bij de politie:
   Stap zo snel mogelijk naar de politie met alle digitale sporen. De politie zal via officiële kanalen proberen de ontvangende bankrekening internationaal te blokkeren om het geld te recupereren.

Checklist: wat neemt u mee naar de politie?

📂 De communicatie met de dader

• Een gedetailleerde, chronologische beschrijving van alle handelingen en gesprekken die op verzoek van de oplichter zijn uitgevoerd.

📧 De e-mails (Liefst in digitale vorm én afgedrukt)

• Het exacte e-mailadres dat de oplichter gebruikte en het e-mailadres van de ontvanger.
• De exacte datum en het tijdstip van ontvangst.
• De volledige technische e-mailheaders (vraag hulp aan IT).
• De internetadressen (URL’s) van eventuele links in de e-mails.

📞 De telefoongesprekken (Indien van toepassing)

• Het oproepnummer van de oplichter (of de exacte tijdstippen van de anonieme oproepen).
• Je eigen telefoonnummer en de exacte duur van het gesprek.
• Eventuele geluidsopnames van de telefoongesprekken.

💸 De banktransacties

• Relevante documenten (zoals de valse factuur, de betalingsopdracht of het mandaat).
• Het bankrekeningnummer waarnaar het geld is overgemaakt.
• De exacte datum, het tijdstip en het exacte bedrag van de transactie(s).